نشل روستائی زیبا با مردمانی دوست داشتنی

نشلی با وقار و گرامی سلام و درود مرا پذیرا باش

همانطور که قبلا برای شما عزیزان گفتم زیبایی گلها و گیاهان منحصر به فرد کوهها و مراتع اطراف نشل بسیار چشم نواز و محصور کننده است و در بسیاری از موارد این گیاهان خواص دارویی بسیار زیاد و فراوانی دارند ولی حیف که به دلیل تغییرات حاصل در شرایط زندگی جوامع امروزی بسیاری از این گیاهان فراموش شده اند وحتی نام آنها نیز کم کم دارد از خاطره و ذهن ما خارج میشود از این رو بر آن شدم تا جایی که مقدور است نام این گیاهان را همراه با توضییح کوتاهی از شکل و خواص آن وموارد کاربرد و استفاده آن در گذشته برایتان بنگارم و اگر دیدید اقلامی از نظر شما وجود دارد که از قلم افتاده است لطفا اطلاعات آن را به بنده برسانید تا در این پست قید گردد شاید وقتی مفید واقع گردد.

شوال: گیاهی بسیار بد بو که در فصل بهار در کوههای اطراف رشد می کند و از نظر خواص دارویی بسیار غنی و مفید است و معمولا آن را به عنوان سبزی برنج به صورت سبز و خشک شده استفاده می کنند و همجنین آن را در آب می پزند و همراه با ماست می خورند و در اصطلاح محلی به آن (شوال هاکشی) می گویند

پیازک(پیاز کوهی): پیاز وحشی که در فصل بهار در کوههای اطراف می روید البته این گیاه در همه جا رشد نمی کند و در مکانهای خاصی می روید و محلیهایی که از مکان رشد آن مطلع هستند در اواخر اردیبهشت و اوایل خرداد برای چیدن آن به کوه می روند وآن را چیده و در آفتاب خشک می کنند و به عنوان سبزی پلو همراه با سبزیهای دیگر استفاده می کنند البته لازم به ذکر است که پیازک به دلیل تندی بیش از حد خود به صورت سبز کمتر مورد استفاده قرار می گیردو نیز خواص دارویی زیاد و منحصر به خود را دارد.

سیرک (سیر کوهی):این گیاه نیز مانند پیازک در مکانهای خاصی در فصل بهار می روید و توسط محلیها چیده شده و مورد استفاده قرار می گیرد البته خواص و فواید فراوانی دارد و بر خلاف پیازک هم به شکل سبز مورد استفاده قرار می گیرد و هم به صورت خشک شده و در فصل چینش حتی به عنوان سبزی خوردن هم مورد استفاده قرار می گیرد.

جگن:

کاله:

مرجنگل:

کما:گیاهی است زیبا و پر برگ که در نقاط خاصی از کوهها می روید و مورد مصرف انسانی ندارد و گیاه سبز آن را حیوانات نیز نمی خورند ولی خشک شده آن مرد مصرف خوراکی برای حیوانات دارد و در منطقه تصور بر این است که هر کجا که این گیاه می روید در آنجا احتمال رشد و تولید قارچ کوهی یا به زبان محلی کموش زیاد است.

باریجه:گیاه کما را قبلا به شما معرفی کردم. نوع نرینه این گیاه هر وقت به رشد کامل برسدگلهای زیبایی تولید می کند و یک غوزه شبیه غوزه گیاه خشخاش دارد که با تیغ زدن آن از آن ماده ای شبیه کتیرا بدست می آید و به آن باریجه می گو یندو بسیار خوشبو می باشد.

منا:این گیاه نیز گیاهی است زیبا و پر برگ که شباهت بسیار زیادی با گیاه کما و واهه دارد و بیشر در ارتفاعات پایین و داخل علفزارها و یا مکانهایی که آب بیشتری دارد رشد می کند و خشک شده آن به عنوان علف ورد استفاده دام قرار می گیرد.

تانک گله:بوته های کوچکی هستند که در کوهها و لابلای صخره ها می رویند و میوه های قرمز رنگی شبیه آلبالو ولی ریزتر از آن تولیر می کنند که بسیار خوشمزه هستند و به سما توصیه می کنم اگر در تابستان نشل هستید حتما برای خوردن آن به کوه بروید.

لیلی شکرک:گیاهی است که در ارتفاعات می روید و ساقه آن بسیار خوشمزه می باشد .

خروزوک:گیاهی بوته ای است که در ارتفاعات می روید و میوهایی به شکل خربزه های کوچک تولید می کند که خیلی خوشمزه می باشند.

استا:گیاهی بسیار شبیه به اسفناج می باشدکه در کنار مزارع و باغات می رویدو از سبز و خشک شده آن به عنوان سبزی استفاده می شود و غذایی به نام استا ساک از گیاه سبز آن درست می کردند که بسیار خوشمزه و جالب بود.

تشک:گیاهی است رونده که بیشتر در لابلای سنگها و در ارتفاعات پایین کوهها چسبیده به صخره ها می روید و دارای برکهایی ترش  و خوشمزه می باشد.

گزنا:گیاهی است با برگهای گزنده که بیشتر در مزارع و باغات می روید و خواص دارویی بالایی دارد و از جوانه های جوان آن برای پختن آش دوغ استفاده می شود که بسیار خوشمزه و عالی می باشد.

واهه:گیاهی است با برگهای ریز سوزنی شکل و پهن که در کوههایی که گرمتر هستند می روید و در زمانهای گذشته خشک شده آن بسیار مورد استفاده قرار می گرفت و کل کوههایی که این گیاه در آن رشد می کرد به شکل بسیار جالب و زیبایی بین محلیها تقسیم شده بود و هرکس در قسمت مربوط به خود سهم واهه خود را می چید و با روی هم قرار دادن چند بوته از آن دسته هایی به نام (واهه لت) درست می کردند و بعد از خشک شدن آنها را به وسیله دوش خودشان یا توسط چهارپایان به منازل خود حمل می کردند و برای تالیف دامهای خود از آنها استفاده می کردند.

سازیر:گیاهی است بوته ای که در مانهای خاصی بیشتر نزدیک به آب رشد می کند و چندان مورد مصرف ندارد غیر از آن که گاهی کودکان با استفاده از ساقه های آن برای خود کلاه یا باتوم یا آلات دیگر بازی درست می کردند همچنین برای پر کردن حجم داخلی پالان چهارپاها توسط پالان دوزها مورد استفاده قرار می گرفت.

مرقک:گیاهی با برگهایی به شکل قلب می باشد که گلهای زرد زیبایی تولید می کند و این گیاه نیز به همراه گیاهان دیکر به شکل خشک شده و سبز مرد مصرف غذایی دارد.

پتینک:گیاهی بسیار شبیه به نعنا که در بهار در کنار جویها و رودخانه ها و هر جایی که آ ب داشته باشد می روید و به همراه سبزیهای دیگر به صورت سبز و خشک مورد مصرف غذایی دارد.

گنمک:گیاهی است ریز و ظریف که در اوایل بهار بیشتر در مزارع گندم و جو می روید و از گیاه سبز آن نوعی غذای معلی به نام (بشت واش ) درست می کنند که در نوع خود بی نظیر است حتما بخوریدکه از دستتان می رود.

کاسنی:

لاستینک:

گل گاو زبون:گیاهی است با برگهای نیمه پهن و تا حدودی خاردار و گزنده که بیشتر در ارتفاعات پایین می روید و گلهای بسیار زیبا و خوشرنگی دارد که داروی بسیار مفید و کاملی برای سرماخوردگی و رفع خستگی می باشد و به صورت دم شده با آب جوش مورد استفاده قرار می گیرد.

بارهنگ:گیاهی است که بیشتر در علفزارها و زمینهایی به شکل باتلاق (لش) می روید و تخم یا دانه های آن خواص دارویی بالایی دارد و بسیار مورد استفاده قرار می گیرد.

خاکشیر:گیاهی است با بوته های نسبتا بزرگ و برگهای ریز و سوزنی که بیشتر در کنار مزارع و دامنه پایینی کوهها می روید و تخم یا دانه رسیده آن موارد استفاده درمانی زیادی دارد و هرگز ازنگاه مادران دور نمی ماند و برای گرمازدگی نیز مفید است به همین خاطر در فصل تابستان بیشتر مورد استفاده قرار می گیرد.

کرک سر واش:گیاهی با برگهای ریز و اندازه کوچک می باشد که در فصل بهار در نقاطی خاص به شکل انبوه می روید و سبز و خشک شده آن مورد مصرف سبزی برای تهیه غذا دارد و بر اساس تجربه خودم بگویم که سبزی کوکو با گیاه سبز آن محرکه و بی نظیر است و حتما سعی کنید از این نعمت مجانی خدادادی بهره مند شوید.

سلف:گیاهی است که بیشر در علفزارها و زمینهایی که حالت باتلاقی (لش) دارند می روید و ریشه آن در طب محلی و درمان خانگی مادران بسیار مورد استفاده دارد.

کتیرا:صمغ یا شیره ای است که از گیاه گون یا دازه استیصال می کنند و بسیار خواص دارویی و درمانی دارد و برای درمان ریزش مو به همراه مواد دیگر مورد استفاده قرار می گیرد.

کاچیلا:گیاهی است خاردار با غوزهای که گلهای زرد بسیار زیبایی تولید می کند و در مرکز گلهای این گیاه تارهای خوش طعم و خوشرنگی تولید می شود که معمولا توسط خانمهای خانه دار به عنوان ادویه مورد استفاده قرار می گیرد و نیمرویی که از این گیاه کاچیلا روی آن ریخته باشند محشر است در ضمن این گیاه وحشی نیست و معمولا در باغات و مزارع کاشته می شود.

کموش:همان قارچ کوهی است که در اواخر بهار در جاهای خاصی از کوهها می رویدو طرفداران فراوانی دارد و شوق چیدن آن در فصل بهار بعد از هر بارندگی مردم را راهی کوه می کند و بهانه بسیار خوبی برای کوه نوردی می باشد در ضمن این گیاه سرشار از پروتیین می باشد و از این نظر با گوشت قرمز برابری می کند.در فصل چیدن این گیاه در اوایل صبح که خورشید اولین اشعه های خود را می پراکند در جاهایی که این گیاه می روید مملو از آدم می شود و کسانی که به دنبال آن می گردند از اصطلاحات خاصی که از قدیم الایام به یادگار مانده است استفاده می کننداز جمله اینکه کسی که شروع به گشتن دنبال آن می کند قبل از چیدن یا در اصطلاح محلی گرفتن اولین کموش با صدای بلند می گوید (کموشک طالع * کموشک طالع)و بعد از گرفتن اولین کموش معمولا در همان منطقه به دنبال جفتهای آن می گردد و می گوید ( جفته بیار*جفته بیار)و همچنین در زمانی که هوادر حال بارندگی می باشد و صدای آسمون قرمبه(رعد و برق) به گوش می رسد فریاد می زنند و می گویند (پشت پشت اولین کموش مال منه) و همچنین به کسی که در کوه زیاد کموش(قارچ) می چیند (کموش طالع) می گویند. از دوستان عزیز خواهش می کنم که لذت و تفریح سالم چیدن کموش در فصل بهار را از دست ندهند و حداقل یک بار در فصل بهار برای چیدن آن به کوه بروند یادم می آید که حوالی سال ۱۳۷۵که به همراه حدود ۱۲ نفر از دوستان و آشنایان برای چیدن کموش به سد لار رفته بودیم و ۲ شب نیز در آنجا ماندیم کل گروه در حدود ۶۵ کیلو کموش جمع کردیم و به طور مساوی بین همه افراد گروه تقسیم کردیم. انشا الله شما ره بهار لار یا نشل بوینیم

غوره:گیاهی است با برگهای نیمه پهن و فراوان که در فصل گل گلهای بسیار زیبایی بسیار شبیه به گل گاو زبان تولید می کند و بیشتر در مزارع و ارتفاعات پایین می رویدو مرد مصرف علوفه ای به صورت سبز و خشک شده دارد.

خلر:نوعی گیاه با رشد زیاد و ساقه ها و برگهای فراوان است که بیشتر در مزارع و کمتر در کوهها می روید و دانهای بسیار شبیه به ماش یا نخود فرنگی تولید می کند که هم گیاه آ» بسیار خوشمزه است و هم دانه آن.

شیر گنگل:نوعی کنگر است که هم در کوهها می روید و هم در مزارع و خشک شده آن به همراه گیاهان دیگر به عنوان علف مورد استفاده قرار می گیرد.

خرگنگل:نوعی کنگر است که بیشتر در کنا رودخانه ها و جویها می روید و در فصل گل گلهای بسیار زیبایی دارد و از آنجا که هیچ حیوانی به جز الاغ (خر) گیاه سبز آن را نمی خورد به خر کنگل معروف شده است.

نخ گنگل:از انواع کنگر موجود در منطقه می باشد که در اوایل رشد دارای ساقه ای خوش خوراک و نرم است و معمولا مورد استفاده کوه پیمایان قرار می گیرد و به شما توصیه می کنم چنانچه قصد خوردن آن را دارید حتما آن را با احتیاط میل کنید چون تماس آن با اطراف دهان آن نقطه را کبود و بد منظر می کند پس آن را با احتیاط میل کنید.

کندال: ریشه چند ساله نوعی گنگر می باشد  وقتی چیده می شود منبع خوبی برای سوخت می باشد.

مشن دازه(گون): گیاهی است با خارهای فراوان که در اکثر نقاط کوههای اطراف دیده می شود و دارای گلهای بسیار زیبا و خوشرنگی است که در اوایل تابستان یا اواخر بهار به گل می نشیند و از آن برای گرفتن کتیرا استفاده می شود و همچنین منبع بسیار غنی و مفیدی برای هیزم و آتش افروزی آسان به شمار می رفت.

بزن دازه(گون): نوع دیگری از گون است که نسبت به همنوع خود دارای خارهای درشت تری است و کلیه خصوصیات گیاه همنوع خود را دارد و فقط از نظر شکل ظاهری با آن متفاوت است.

کریه:گیاهی است شبیه شوید ویا شاید هم شوید وحشی باشد که بیشتر در مزارع و علف زارها می روید و بسیار خوش طعم و خوشبو می باشد و به عنوان یکی از ملعقات سبزی پلو به شکل سبز و یا خشک مورد استفاده قرار می گیرددر ضمن تخم این گیاه پس از رسیدن خواص پزشکی بالایی دارد و در سبد داروهای خانگی مادران بسیار مهم به شمار می رود و فکر می کنم یکی از ارکان اصلی داروی چهار تخمه باشد.

شنگ:گیاهی است با شباهت زیادی به تره که بیشتر در علفزارها و مزارع رشد می کند و از آن به عنوان سبزی پلو استفاده می شود.

نردنگ:گیاه واهه را به شما معرفی کردم نوع نرینه این گیاه هر وقت به رشد کامل برسدتبدیل به ساقه هایی بلند با گلها یی زیبا می شود که در اصطلاح محلی به آن نردنگ گفته می شود و معمولا توسط باد در فصل پاییز از جا کنده می شوند و منبع خوبی یرای هیزم هستند.

فلم:گیاهی است با برگهای بسیار پهن و بزرگ که در اوایل بهار به عنوان اولین گیاهان بهاری بعد از آب شدن برفها شروع به رشد می کنندو معولا از آن به عنوان سبزی پلو به شکل سبز استفاده می شود.

تمک:گیاهی است حجیم و پر گوشت که بیشتر به شکل مرجان به نظر میرسد و بیشتر در لابلای صخره ها و چسبیده به کوهها و سنگها رشد می کند و خشک شده آن به عنوان هیزم مورد استفاده قرار می گیرد.

او ترب:گیاهی است بسیار شبیه ترب منتها بدون غده که در کنار آبها در بهار رشد می کند و بسیار تلخ و تند است ولی به عنوان سبزی خوردن در بعضی مواقع به همراه آش یا غذا مورد استفاده قرار می گیرد.

اوجی:گیاهی است شبیه نعنا یا ریحان که از آنها هم خوشبوتر است و به صورت وحشی در کنار آبهای روان یا مکانهایی با رطو بت بالا رشد می کند و به شکل تازه و خشک شده مورد استفاده قرار می گیردو بیشتر از آن برای معطر کردن غذاها استفاده می شود.

اوشم(آویشن):بوته هایی هستند که در کوههای اطراف می رویند و برکهای آن بسیار خوشبو و خوش عطر است و خشک شده آن در سبد غذایی خانوار قرار می گیرد.

الرگ(گلپر):گیاهی است با برگهای بسیار پهن و معطر که به شکل نامنظم در جاهای مختلف بیشتر در کنار آبها می روید در بهار از ساقه جوان آن برای درست کردن ترشی و از گلهای رسیده آن به عنوان گلپر(کولک) استفاده می شود که آن را بیشتر به عنوان دفع چشم زخم دود می کنند یا همراه با نمک می کوبند و به عنوان گلپر نمک استفاده می کنند.

ولیک:نوعی بوته خاردار شبیه به گل سرخ وحشی می باشد که پس از پایان فصل گل دهی میوه هایی به شکل غده های قرمز رنگ تولید می کنند که به شکل پراکننده و تفننی مورد مصرف خوراکی قرار می گیرد.

خرسندل:نوعی قارچ سمی می باشد که بیشتر در علف زارها و زیر ریشه پوکیده درختان قطع شده یا پیر می روید و مصرف آن برای انسان خطرناک است و از مشخصههای آناین است که رنگ پره های زیر آن مشکی یا تیره می باشد و همچنین بر خلاف قارچ خوراکی بسیار ترد و شکننده می باشد.

ورف لیم:

جونجه(یونجه):

گیاه یونجه که به دو نوع وحشی و پرورشی در مزارع گشت می شود و مصرف علوفه ای دارد و دارای گلهای بسیار زیبائی می باشد .

گنم(گندم):

جو:

باکله(باقلا):

مرجی(عدس):

اسپس:

سیب زمینی آهی:

سیب زمینی استانبولی:

چنگل(چغندر):

قیاق:

یارمسی (سیب زمینی ترشی):

مسک:گیاهی چند ساله با ساقه های بزرگ و پر شاخه می باشد که میوه آن غوزکهای اندازه گردو با تیغه های فراوان و چسبان می باشد که اصطلاحا به مسک معروف است و از آن به عنوان یک وسیله بازی و سرگرمی نیز استفاده میشود .